Jedna książka może ważyć kilka kilogramów, mieć ponad dziesięć tysięcy stron i nadal nie być rekordzistką w każdej kategorii. Tytuł najgrubszej książki na świecie zależy bowiem od tego, czy mierzymy grzbiet, liczbę stron, format, czy uwzględniamy wyłącznie publikacje dostępne w obiegu. Poniżej porządkuję te rekordy, wyjaśniam najważniejsze różnice i polecam serie dla osób, które lubią literackie tomiszcza.
Najważniejsze fakty o najgrubszych książkach
- 496 mm ma najgrubsza opublikowana książka według aktualnej klasyfikacji Guinness World Records.
- Shree Haricharitramrut Sagar to biografia Bhagwana Swaminarayana licząca według danych India Book of Records 10 080 stron.
- 5,80 m mierzy jeszcze grubszy wolumin nieopublikowany komercyjnie.
- Liczba stron nie wystarcza do porównania książek, ponieważ znaczenie mają także papier, format i sposób oprawy.
- Dla miłośników wielkich lektur najlepszym wyborem bywają serie fantasy, science fiction i wydania zbiorcze.
Rekord należy do niezwykłego tomu z Indii
Najgrubsza opublikowana książka nosi tytuł Shree Haricharitramrut Sagar. To obszerna biografia Bhagwana Shree Swaminarayana, przywódcy religijnego i założyciela tradycji swaminarajańskiej. Według Guinness World Records jej grubość wynosi 496 mm, czyli 49,6 cm.
To więcej niż wysokość wielu półek na książki. Tom ma również imponujące rozmiary pozostałych krawędzi, a jego masa sięga około 9,5 kg. Według India Book of Records publikacja liczy 10 080 stron, obejmuje 29 części i 2409 rozdziałów.
Nie jest to jednak książka przygotowana wyłącznie po to, by pobić rekord. Zawiera tekst, ilustracje oraz opisy życia i nauczania Swaminarayana. Właśnie dlatego traktuję ją jako przykład publikacji religijnej i dokumentacyjnej, która przy okazji stała się fenomenem introligatorskim.
Dlaczego rekordy grubych książek bywają mylące
Określenie „najgrubsza” nie zawsze oznacza książkę z największą liczbą stron. Grzbiet może być szeroki z powodu grubego papieru, dużych ilustracji, specjalnych przekładek albo masywnej oprawy. Z kolei książka z większą liczbą stron może być cieńsza, jeśli wydrukowano ją na papierze biblijnym.
Przy porównywaniu rekordów trzeba więc sprawdzić cztery rzeczy:
- grubość zamkniętego tomu, zwykle mierzona wzdłuż grzbietu,
- liczbę stron, przy czym strona nie zawsze oznacza osobną kartkę,
- status publikacji, czyli to, czy książka została wydana i rozpowszechniona,
- jednotomowość, ponieważ cała seria nie jest jedną książką.
To ostatnie rozróżnienie ma duże znaczenie. Czytelnik może mieć na półce kilkanaście tomów jednej sagi, ale nie oznacza to, że posiada jeden najgrubszy wolumin. Rekordy bibliograficzne zwykle rozdzielają serię, wydanie zbiorcze i pojedynczą książkę.
Jeszcze grubszy wolumin nie został wydany komercyjnie
Osobną kategorię stanowi najgrubsza książka nieopublikowana. Według Guinness World Records rekordzistą jest projekt przygotowany przez ESN Publications oraz London Organisation of Skills Development Ltd. Wolumin ma 5,80 m grubości, a powstał z tekstów i artykułów nadesłanych przez studentów oraz wykładowców z Indii i Wielkiej Brytanii.
Różnica między tym projektem a indyjską publikacją religijną jest zasadnicza. Pierwszy tom miał przede wszystkim zwrócić uwagę na czytanie i pisanie, a następnie miał trafić do biblioteki jako obiekt wystawowy. Nie był standardową książką przeznaczoną do sprzedaży w księgarniach.
To dobry przykład, dlaczego w artykułach o rekordach trzeba dopisywać słowo „opublikowana” albo „nieopublikowana”. Bez tego łatwo połączyć dwie różne kategorie i stworzyć odpowiedź, która brzmi efektownie, ale wprowadza w błąd.
Największe znane wydania nie zawsze są najgrubsze
W świecie książek spotykamy także rekordy dotyczące rozmiaru, masy i liczby stron. Nie należy ich mieszać z rekordem grubości. Największa książka pod względem powierzchni może mieć ogromne rozłożone karty, ale stosunkowo niewiele stron.
| Kategoria | Przykład | Najważniejszy wynik | Co to oznacza |
|---|---|---|---|
| Najgrubsza opublikowana | Shree Haricharitramrut Sagar | 496 mm | Najważniejszy jest pomiar grzbietu. |
| Najgrubsza nieopublikowana | Projekt ESN Publications | 5,80 m | To rekord obiektu stworzonego z materiałów wielu autorów. |
| Znane wydanie zbiorcze | The Complete Miss Marple | 4032 strony | Jednotomowy zbiór opowiadań i powieści Agathy Christie. |
| Największy format | This the Prophet Mohamed | około 5 × 8,06 m | Rekord dotyczy rozmiaru książki, a nie jej grubości. |
The Complete Miss Marple jest szczególnie ciekawym przypadkiem dla czytelników. Zebrano w nim wszystkie opowieści o pannie Marple, co dało ponad cztery tysiące stron i wagę przekraczającą 8 kg. To jednak przede wszystkim kolekcjonerskie wydanie literatury kryminalnej, a nie wygodny tom do codziennego czytania.
Co przeczytać, jeśli lubisz literackie kolosy
Rekordowy tom robi wrażenie, ale niekoniecznie jest najlepszą książką do lektury. Sam bardziej cenię wielkie serie, w których objętość wynika z rozbudowanego świata, wielu bohaterów i długiej przemiany postaci. W takim przypadku gruby tom nie jest ciekawostką, tylko częścią czytelniczej przygody.
| Seria lub cykl | Dla kogo | Co wyróżnia |
|---|---|---|
| Koło Czasu Roberta Jordana | Dla fanów rozbudowanego fantasy | Wielowątkowa saga, w której skala świata rośnie z każdym tomem. |
| Diuna Franka Herberta | Dla czytelników science fiction | Polityka, religia, ekologia i pytania o władzę zamiast samej przygody. |
| Mroczna Wieża Stephena Kinga | Dla osób lubiących połączenie fantasy, horroru i westernu | Osiem tomów tworzy spójną, dziwną i bardzo charakterystyczną podróż. |
| Archiwum Burzowego Światła Brandona Sandersona | Dla miłośników współczesnego epickiego fantasy | Każdy tom jest obszerny, ale jednocześnie opiera się na wyraźnej konstrukcji świata. |
Jeżeli zależy Ci na jednym dużym tomie, lepiej szukać wydań zbiorczych niż przypadkowo najgrubszych książek. Komplet opowiadań kryminalnych, cała trylogia fantasy albo omnibus komiksowy daje poczucie obcowania z monumentalnym dziełem, a przy tym pozostaje faktycznie przeznaczony do czytania.
Na co uważać przy wyborze bardzo grubego wydania
Duża liczba stron nie zawsze oznacza lepszą jakość. W praktyce najwięcej problemów sprawiają ciężar, niewygodne otwieranie książki i słabe szycie. Przy tomach mających ponad tysiąc stron szczególnie dobrze sprawdza się oprawa szyto-klejona, ponieważ jest trwalsza i łatwiej pozwala rozłożyć książkę na biurku.
Przed zakupem sprawdzam także format, rodzaj papieru i opinie dotyczące trwałości. Wydanie kieszonkowe może być lżejsze, ale często ma drobniejszy druk i cienkie marginesy. Duży tom w twardej oprawie wygląda efektownie, jednak jego masa może szybko zniechęcić do czytania w łóżku czy w podróży.
Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu objętości z wartością literacką. Grubość jest cechą fizyczną, nie gwarancją dobrej historii. Jeśli wybierasz książkę dla przyjemności, ważniejsze będą styl autora, konstrukcja fabuły i to, czy chcesz spędzić z tym światem kilkadziesiąt godzin.
Rekordowy grzbiet mówi coś ważnego o książkach
Najgrubszy opublikowany tom z Indii ma niemal pół metra szerokości i ponad dziesięć tysięcy stron, ale najciekawsza pozostaje stojąca za nim idea. Książka może być jednocześnie tekstem, obiektem kultury, dokumentem religijnym i dziełem rzemiosła.
Jeśli interesują Cię rekordy, zacznij od rozróżnienia kategorii. Jeśli szukasz lektury, wybierz raczej dobrze skonstruowaną serię albo wydanie zbiorcze. W mojej ocenie właśnie wtedy ogrom książki ma największy sens, gdy nie służy wyłącznie do mierzenia grzbietu, lecz zaprasza do świata, do którego naprawdę chce się wracać.
